وقت جي وهڪرن جي ڪڙي
عيد ۽ عوام الناس
سيد غلام حيدر شاھ قلندري
هر سال جيان هن سال به عيد اچي رهي آهي، جتي جانورن جي قرباني ٿيندي، اتي ئي ٻئي طرف ڪيتريون ئي ٻيون قربانيون به ڏسڻ ۾ اينديون. هڪ طرف ڀريل ڀڀ وارن جي هاضمي جي قرباني ۽ سندن ڪمايل صفا صاف ڏوڪڙن جي ڊاڪٽرن وٽ قرباني ٿيندي، ته ٻئي طرف ويچارن شراب جي گتن وارن جي، ڏينهن رات سروس ڏيڻ جي قرباني هوندي. مسڪينن ۽ غريبن جي خالي ٺڪرن ۽ بغير گوشت جي گهرن ۾ پهچڻ جي قرباني؛ فرجن مان ٻين شين جي ٻاهر نيڪاليءَ جي قرباني؛ ته ڪاسائين جي ريٽ اڳيان قرباني ڪرڻ وارن جي قرباني!
عيد تي پنهنجي همعصر اولاد کي نون ڪپڙن ۽ جوتن ۾ ملبوس ڏسندڙ، معصوم ٻارڙن جي اداس اکڙين ۽ حسرتن جي قرباني؛ وڏن بنگلن ۽ ڀوتارن جي اوطاقن تي سيلفي ورڪرن جي ٿيلها کائڻ جي قرباني؛ هڪ کان ٻي جاءِ تي موٽرسائيڪل کي اونڌو ڪري، تيل کٽڻ جي ڪري پيدا ٿيندڙ ڇڪتاڻ واري قرباني.
ٻئي طرف واپارين کي من پسند رقم نه ملڻ، پڙين ۾ ڪاري مينهن ۽ ڦنڊرون کڻي ويندڙن جي علمائن جي بحثن مباحثن جي هٿ چڙهي واپس آيل مال، ۽ خرچ کاڄ تي روئڻ ۽ گهر جي ٺڪرن ڀڄڻ واري قرباني. سمجهو ته عوام الناس ڪيترين ئي قربانين مان گذرندي. خاص ڪري منديءَ جو شڪار بلدياتي نظام، جيڪو پنهنجي آخري ڏينهن تي پهچڻ وارو آهي، ۽ نمائندن سان ٿيندڙ جُٺ جي انمول قرباني! چار سال گذري ويا، آسرن ۽ دلاسن ۾ رڳو دهل تي نچڻ ۽ نعرن کان سواءِ مايوسيءَ جي قرباني. شايد شايد، هيءَ ڪنهن ايندڙ وڏي سياسي قربانيءَ جي تياريءَ لاءِ پريشان ٿيندڙ، تخت نشينن جي خمار جي خاتمي جي قرباني آهي.
سوشل ميڊيا تي ويوز وڌائڻ ۽ اڪائونٽ مونيٽائيز ڪرڻ لاءِ دين ڌرم، بهتان بازي ۽ تنقيد سان پيدا ٿيندڙ امن امان جي قرباني؛ بغض، حسد ۽ ڪيني جي هڻ هڻان ۾ اندر جي تپش ۽ وري ٻاهر گرميءَ جي پد وڌڻ جي قرباني. وڏيرن جي مستين جي سامهون بي وس آبادگارن جي زراعت جي قرباني؛ مارڪيٽ ۾ مکيون ماريندڙ ڪاروباري حضرات جي اوٻاسين جي قرباني. ڀاڻ ۽ تيل چوٽ تي هجڻ باوجود فصل جو اگهه نه هئڻ برابر، وري ڪڻڪ سستي وڪڻي مهانگو اٽو خريد ڪندڙ، بي روزگار ويچارن جي مٿان قربان ٿيندڙ قرباني! چوريون ۽ ڦرون عام جام ٿيڻ ۽ مال واپسيءَ جي اميد ختم ٿيڻ جي قرباني؛ سڄي رات سولر پينل ۽ ٽريڪٽر جي بيٽرين جي حفاظت ڪندڙن جي لڙڪن جي قرباني.
بس! قربانيءَ مٿان قربانيءَ جا آواز ٻڌڻ ۾ ايندا. اصل سنتِ ابراهيميءَ جي قدرن کان الڳ ٿلڳ، هڪ بيگانن انسانن جي آرزوئن جي قرباني…!!
اچو ته گڏجي اهي قربانيون ڏسون.
